Czas na grzybobranie. 5 najzdrowszych grzybów z polskich lasów
Jesień w Polsce to nie tylko złote liście i chłodniejsze poranki, ale także czas, kiedy setki tysięcy osób ruszają do lasu na grzyby. To hobby, tradycja i kulinarna pasja w jednym. Ale grzyby to nie tylko smak – wiele z nich ma udowodnione właściwości zdrowotne. Które z nich warto szczególnie cenić?
- Grzyby są źródłem białka, witamin i antyoksydantów – choć nie zastąpią warzyw, mogą wzbogacić dietę
- Pięć najzdrowszych polskich gatunków to: borowik, kurka, podgrzybek, maślak i boczniak
- Zbierając grzyby, trzeba zachować ostrożność – pomyłka może skończyć się groźnym zatruciem
Grzybobranie – pasja, tradycja i smak dzieciństwa
Dla wielu Polaków jesień bez grzybobrania jest niepełna. Wyprawy do lasu to często rodzinny rytuał, a samo zbieranie – okazja do ruchu i kontaktu z naturą. Zebrane skarby lądują potem w kuchni, gdzie powstają zupy, sosy, pierogi czy marynaty.
Grzyby od wieków obecne są w polskiej tradycji kulinarnej. Już staropolskie książki kucharskie wspominały o borowikach czy kurkach, które dodawały smaku postnym potrawom. Dziś cenimy je zarówno za aromat, jak i wartości odżywcze.
Najzdrowsze grzyby z polskich lasów
Nie wszystkie gatunki grzybów są sobie równe pod względem wartości odżywczych. Oto pięć, które szczególnie wyróżniają się zawartością cennych składników.
1. Borowik szlachetny (Boletus edulis)
Znany też jako prawdziwek, to król polskich lasów. Zawiera dużo białka, błonnika oraz witamin z grupy B. Obecne w nim przeciwutleniacze wspierają odporność, a potas pomaga w regulacji ciśnienia krwi.
2. Kurka, czyli pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius)
To grzyb o intensywnym aromacie i bogactwie witaminy D, która wspiera kości i odporność. Kurki dostarczają także beta-karotenu – przeciwutleniacza ważnego dla wzroku i skóry. Mogą być szczególnie korzystne dla osób z niedoborami witaminy D w okresie jesienno-zimowym.
3. Podgrzybek brunatny (Imleria badia)
Popularny w polskich koszykach, zawiera żelazo i miedź – minerały istotne dla prawidłowej produkcji czerwonych krwinek. To ważne zwłaszcza dla osób zmagających się ze spadkiem energii i anemią.
4. Maślak zwyczajny (Suillus luteus)
Znany z lepkiej skórki, jest dobrym źródłem witaminy B2 i niacyny (witamina B3), które wspierają metabolizm i pracę układu nerwowego. Maślaki zawierają również substancje przeciwzapalne, co może mieć znaczenie w profilaktyce chorób przewlekłych.
5. Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus)
Choć często hodowany, występuje także w polskich lasach. Badania wskazują, że boczniaki zawierają związki obniżające poziom cholesterolu. Są też bogate w polisacharydy o działaniu wzmacniającym odporność, co sprawia, że poleca się je w diecie osób starszych i w okresach osłabienia organizmu.
Przeczytaj też: Ten grzyb obniża cholesterol i poprawia pamięć. Wkrótce sezon
Grzyby – zdrowie z umiarem i ostrożnością
Choć grzyby mają wiele zalet, trzeba pamiętać o ich ograniczeniach. Białko grzybowe jest trudniej przyswajalne niż to pochodzenia zwierzęcego, a same grzyby bywają ciężkostrawne. Nie powinny dominować w diecie, a raczej ją urozmaicać.
Największym zagrożeniem są jednak pomyłki. W polskich lasach rośnie wiele gatunków trujących, które mogą wyglądać podobnie do jadalnych. Zjedzenie muchomora sromotnikowego (Amanita phalloides) wciąż jest w Polsce przyczyną ciężkich zatruć, a nawet zgonów.
Przeczytaj też: Sezon dopiero się zaczął, a już są pierwsze ofiary grzybobrania. 30-latek na toksykologii
Aby bezpiecznie cieszyć się grzybobraniem, warto pamiętać o kilku zasadach:
- zbieraj tylko te gatunki, które znasz bez żadnych wątpliwości,
- unikaj grzybów starych, nadpsutych lub robaczywych,
- grzyby przechowuj w przewiewnych koszach, a nie plastikowych torbach,
- przed podaniem zawsze dokładnie je ugotuj, usmaż lub zamarynuj,
- w razie wątpliwości korzystaj z porad grzyboznawcy – w wielu sanepidach można bezpłatnie sprawdzić swoje zbiory.
Grzybobranie to piękna tradycja i sposób na zdrowe, smaczne dania. Ale jak każda pasja – wymaga rozwagi. Wybierając pewne gatunki i dbając o bezpieczeństwo, możemy czerpać z lasu to, co najlepsze – smak, radość i wartości odżywcze.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady medycznej.
Źródła:
- Grzywacz, A. (2018). Atlas grzybów. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: Multico.
- Kała, K., & Twardowski, T. (2020). Wartości odżywcze i prozdrowotne grzybów jadalnych. Postępy Fitoterapii, 21(1), 31–37.
- Sobieralski, K., Siwulski, M., & Sas-Golak, I. (2017). Właściwości prozdrowotne grzybów jadalnych. Postępy Nauk Rolniczych, 64(3), 115–124.
- Siwulski, M., & Sobieralski, K. (2016). Uprawa i zastosowanie grzybów jadalnych i leczniczych. Poznań: Wydawnictwo UP.
