„Uzależnienie od alkoholu jest chorobą mózgu”. Skąd się bierze i jak je dostrzec?
Uzależnienie od alkoholu nie jest oznaką słabej woli, lecz przewlekłą chorobą, która zmienia sposób działania układu nagrody w mózgu. O jej rozwoju decyduje połączenie czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych – dlatego dwie osoby mogą pić w podobny sposób, a tylko jedna z nich się uzależnia. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie sygnałów ostrzegawczych i szybkie sięgnięcie po pomoc. W Polsce leczenie jest dostępne w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
- Mechanizm uzależnienia: co dzieje się w mózgu alkoholika
- Nawyki picia, które powinny niepokoić
- Gdzie i jak leczyć się w Polsce
- Wsparcie psychoterapeutyczne i farmakologiczne – co naprawdę działa
None
– Uzależnienie od alkoholu jest chorobą mózgu – podkreślał prof. Marcin Wojnar podczas Ogólnopolskiej Konferencji „Polka w Europie”.
Jest to zaburzenie o etiologii wieloczynnikowej, na które składa się podatność biologiczna (m.in. funkcjonowanie układu nagrody), współistniejące zaburzenia psychiczne oraz wpływ środowiska i kultury.
Alkohol początkowo działa pobudzająco, lecz przy przewlekłym spożywaniu prowadzi do przebudowy szlaków neuronalnych odpowiedzialnych za odczuwanie przyjemności i kontrolę impulsów. To sprawia, że z czasem coraz trudniej przerwać picie, mimo szkód zdrowotnych i społecznych.
Eksperci zwracają uwagę, że uzależnienie uznaje się dziś za chorobę mózgu, ponieważ mechanizmy odpowiedzialne za jego rozwój obejmują kluczowe funkcje tego narządu.
Kiedy picie staje się niebezpieczne?
– Niepokojące jest jednorazowe wypijanie dużych ilości płynów zawierających powyżej 100 g alkoholu, takich jak pięć dużych piw, jeden litr wina lub ćwierć litra wódki – zauważa prof. Wojnar.
Dodatkowym sygnałem ostrzegawczym jest regularne sięganie po alkohol „na poprawę nastroju” albo poranne picie (tzw. klin), a także kontynuowanie picia mimo szkód zdrowotnych i problemów rodzinnych.
Coraz silniejsza potrzeba sięgania po alkohol, trudności z kontrolą („muszę wypić do dna”), rosnąca tolerancja, objawy odstawienne, rezygnacja z dotychczasowych aktywności - wszystko to sygnały do niepokoju. Wystąpienie trzech z sześciu objawów w ostatnim roku może świadczyć o uzależnieniu i wymaga pilnej konsultacji ze specjalistą.
Przeczytaj też: Tak wygląda utajony alkoholizm w codziennym życiu. Ekspert wymienia dwa sygnały
Leczenie alkoholizmu w Polsca
Aby skorzystać z pomocy w poradni leczenia uzależnień, nie jest potrzebne skierowanie. Świadczenia – w tym konsultacje lekarskie oraz psychoterapia indywidualna i grupowa – są bezpłatne w ramach NFZ. Terapia może odbywać się ambulatoryjnie, w oddziałach dziennych lub w oddziałach całodobowych (szpitalnych).
Adresy placówek można znaleźć na interaktywnej mapie przygotowanej przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) – instytucję państwową powołaną w 2022 r. Na stronie KCPU dostępne są także numery telefonów pomocowych i szczegółowe informacje o ścieżkach leczenia.
Przeczytaj też: Przymusowe leczenie alkoholizmu. Jak to załatwić? Instrukcja
Co pomaga w praktyce?
Psychoterapia uzależnień (poznawczo-behawioralna, motywująca, praca nad nawrotami) – uczy rozpoznawania „wyzwalaczy”, stosowania alternatywnych strategii radzenia sobie i budowania trzeźwego stylu życia.
Farmakoterapia – leki wspierające utrzymanie abstynencji lub ograniczenie picia (np. naltrekson, akamprozat, nalmefen).
Wsparcie bliskich i grup samopomocowych (np. mityngi AA) – zwiększa szanse powodzenia terapii, pomaga przejść przez kryzysy i nawroty. Leczenie uzależnienia ma charakter długoterminowy.
Uzależnienie od alkoholu jest chorobą mózgu – i jak każdą inną chorobę można i trzeba je leczyć. Jeśli zauważasz u siebie lub bliskich opisane sygnały ostrzegawcze, skontaktuj się z najbliższą poradnią leczenia uzależnień (bez skierowania) lub zadzwoń na telefon pomocowy KCPU. Wczesne podjęcie terapii znacząco zwiększa szanse na trwałą zmianę.
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. W przypadku problemów zdrowotnych skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Źródła:
- MedExpress. (b.d.). Uzależnienie od alkoholu to choroba mózgu – rozmowa z prof. Marcinem Wojnarem.
- Narodowy Fundusz Zdrowia, Mazowiecki OW. (b.d.). Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień – informacje dla pacjenta.
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. (2025). KCPU – informacje i mapa placówek.
