Dla jednych szaleństwo, dla innych świetna zabawa. Jaki wpływ na zdrowie ma morsowanie?

Dlaczego ludzie morsują?

Moda na morsowanie przybrała rozmiary ogólnopolskiego zjawiska. Kluby morsów działają niemal w każdym mieście, a kąpiele w przerębli stały się symbolem „hartowania ducha i ciała”. Z naukowego punktu widzenia – morsowanie to krótkotrwała ekspozycja na zimno, zazwyczaj w wodzie o temperaturze ok. 0–8 °C, często połączona z intensywnym ruchem na świeżym powietrzu.

Zwolennicy podkreślają, że regularne morsowanie:

• poprawia krążenie i termoregulację,
• wzmacnia odporność,
• działa przeciwzapalnie,
• poprawia nastrój dzięki wyrzutowi endorfin.

Ale – jak podkreślają lekarze sportowi – zimna woda to dla organizmu silny stres, który nie każdemu służy.

Co dzieje się w ciele podczas morsowania?

Zanurzenie w zimnej wodzie uruchamia tzw. odruch zimowego szoku (cold shock). Następują procesy:

• Zwężenie naczyń krwionośnych w skórze i kończynach, co ogranicza utratę ciepła.
• Serce przyspiesza – tętno może znacznie wzrosnąć w pierwszych sekundach. 
• Oddech staje się płytki i szybki – ryzyko hiperwentylacji.
• Uwolnienie hormonów stresu: adrenaliny i noradrenaliny.

Po kilku minutach organizm adaptuje się, a po wyjściu z wody naczynia krwionośne ponownie się rozszerzają – co powoduje uczucie ciepła i euforii.

Badania wskazują również, że przy regularnej ekspozycji na zimno mogą pojawić się pozytywne adaptacje: lepsza termoregulacja, wzrost aktywności niektórych enzymów antyoksydacyjnych (np. u mężczyzn morsujących regularnie) oraz poprawa właściwości krwi (np. lepsza deformowalność czerwonych krwinek).

Potencjalne korzyści morsowania

W metaanalizie z 2025 r. wykazano, że ekspozycja na zimną wodę może mieć pozytywny wpływ na stan psychiczny, odporność oraz jakość życia – choć zaznaczono, że dowody są nadal ograniczone. 

Badanie z 2024 r. u mężczyzn uprawiających regularne morsowanie wykazało m.in. wzrost aktywności enzymu glutathione peroksydazy (GPx) – co może wskazywać na lepszą ochronę antyoksydacyjną. 

U niektórych osób morsowanie było kojarzone z poprawą nastroju, redukcją odczuwania stresu oraz lepszym samopoczuciem.

Ryzyka i przeciwwskazania

Zimna kąpiel to dla organizmu duże obciążenie układu krążenia – dla osób z niewydolnością serca, chorobą wieńcową, arytmią czy nieleczonym nadciśnieniem może wywołać niebezpieczne zaburzenia rytmu serca, a nawet omdlenie. 

Pozorna adaptacja nie oznacza braku zagrożenia – w literaturze podkreśla się, że korzyści zwykle płyną przy regularnym, kontrolowanym morsowaniu, nie zaś przy okazjonalnych, ekstremalnych zanurzeniach. 

Ryzyko hipotermii, zaburzenia świadomości, ograniczenia sprawności mięśniowej – szczególnie jeśli czas w wodzie się wydłuża.

Przeciwwskazania (choć lista może być szersza): choroby serca, nadciśnienie, zaburzenia krążenia, epilepsja, niewyrównana cukrzyca, zaburzenia tarczycy – osoby te powinny zdecydowanie skonsultować się z lekarzem.

Jak morsować bezpiecznie?

• Lekarze i doświadczeni morsowie zgodnie powtarzają: kluczem jest rozsądek i stopniowe przyzwyczajanie organizmu. Oto praktyczne wskazówki:
• Nie wchodź do zimnej wody sam – zawsze z grupą lub pod opieką organizatora.
• Zaczynaj od krótkich kąpieli (np. 30 sek.–2 min) i stopniowo wydłużaj czas w miarę przyzwyczajenia.
• Przed wejściem się rozgrzej (marsz, pajacyki, trucht).
• Bezpośrednio po kąpieli: natychmiast się osusz, ubierz ciepło i wypij coś gorącego.
• Nie morsuj po alkoholu ani przy aktywnej infekcji.
• Uważaj na warunki pogodowe i potencjalne przerwy w zabezpieczeniu – morsowanie zimą niesie ze sobą również ryzyko związane z dostępem i bezpieczeństwem.

 

Źródła: Pacjenci.pl